Posts

Showing posts with the label varli painting

LATEST BLOGS

मुंबईतील वाघशिळा - वाघोबा देव

Image
वाघोबा मंदिर  आ  धुनिक मुंबई शहरामध्ये अनेक प्राचीन ऐतिहासिक स्थळांचा आणि पुरातन ठेव्यांचा खजिना आहे. अंधेरीतील महाकाली गुंफा, जोगेश्वरीतील जोगेश्वरी गुंफा, आणि बोरिवलीमधील कान्हेरी, मागाठाणे, व मंडपेश्वर लेणी या ठिकाणांमध्ये ऐतिहासिक वारसाचे दर्शन घडते.  तसेच बोरिवलीमधील एक्सर मध्येही काही वीरगळी सापडलेल्या आहेत. त्या वीरगळांचा संदर्भ १२६५ मध्ये यादव राजा महादेव आणि शिलाहार राजा सोमेश्वर यांच्यात झालेल्या लढाईशी मिळतो, ती लढाई मुंबईच्या इतिहासामधील एक महत्त्वपूर्ण घटना आहे. बोरिवली पूर्वेतील देवीपाडा येथे एक विरगळ गावदेवीच्या स्वरूपात मंदिरात पूजली जाते.   मुंबईमध्ये अजूनही अनेक अशा प्राचीन ठेव्यांचे अस्तित्व असू शकते, जे अजून प्रकाशझोतात आलेले नाहीत. त्यापैकी एक उल्लेखनीय ठिकाण म्हणजे गोरेगाव चित्रनगरीजवळील हाबले पाड्यातील वाघोबा मंदिर.  या मंदिरात एक प्राचीन वाघशिळा आहे. हा ठेवा आदिवासी संस्कृतीशी संबंधित असून, वाघशिळा म्हणजे वाघोबा देवता, जी आदिवासी निसर्ग पूजकांची देवता आहे. वाघोबा मंदिरातील ही वाघशिळा अकराव्याव्या-बाराव्याव्या शतकातील असल्याचा अं...

मुंबईतील दुर्लक्षित आदिवासी आणि त्यांची समृद्ध वारली चित्रकला परंपरा

Image
आदिवासी पाडा   गो रेगाव हे मुंबईच्या पश्चिम उपनगरातील  महत्त्वाचं स्थान आहे. येथे इंदिरा गांधी इन्स्टिट्यूट, नेस्को एक्झिबिशन सेंटर, महानंद दूध डेअरी, आरे मिल्क कॉलनी आणि फिल्मसिटी सारखी महत्त्वाची ठिकाणं आहेत. गोरेगाव मुंबई उपनगराचा भाग होण्यापूर्वी येथेही गावांचे समूह होते.  गोरेगावच्या पूर्व भागातील दिंडोशी, पहाडी आणि आरे  ही गावं अत्यंत प्राचीन असून, त्यांचा उल्लेख १४व्या शतकातील महिकावतीच्या बखरीत देखील आढळतो.  या  महिकावतीच्या बखरीत मालाड माहालातील विविध गावांच्या उत्पन्नाचे आणि ते जमा करणाऱ्या व्यक्तींचे तपशील पुढीलप्रमाणे आढळतात: या उपर माहाल मालाडचा उपज त्याचि वगत ।। छ ।।  माहाल मालाड व जमीदार श्रीपतराव गोत्र हरीत ।।  मालाड भात मुडे ४५५ राजभाग ३५७ धर्म ८ सीळोतर ९ ।। १ ।। गावं पाहाड वजदार कृष्णराव गोत्र कश्यप ।।  सरकारभात मुडे २५४ राजभाग १८० सीळोतर ७४ नगद दाम ३००० ।। २ ।। गावं आरें वजदार देवप्रभु गोत्र कौंडण्य ।।  सरकारभात मुडे १२७ राजभाग ११४ धर्म १३ सीळोतर ३ नगद दाम १३० ।। ३ ।।  गावं वेडे वजदार नारा...